Borçlar hukuku
Türkiye genelinde borç ilişkileri, ifa, temerrüt, haksız fiil ve alacak uyuşmazlıklarına ilişkin rehber.
Aşağıdaki metin genel bilgilendirme amaçlıdır; somut olayınız, delilleriniz ve hedefleriniz için avukatlık hizmeti almanız ve randevu oluşturmanız önerilir. Sunulan içerik hukuki görüş niteliği taşımaz.
Borçlar Hukuku Nedir?
Borçlar hukuku; taraflar arasındaki borç ilişkilerinin doğması, ifası, sona ermesi ve aykırılık hâlinde doğan sonuçları düzenleyen genel özel hukuk dalıdır. Türkiye'de 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu (TBK) temel mevzuattır; sözleşmeler, tazminat ve icra alanlarıyla yakından ilişkilidir.
Borç ilişkisi; alacaklının edim talep etme, borçlunun ifa etme yükümlülüğü üzerine kurulur. Borç kaynakları sözleşme, haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme gibi farklı hukuki sebeplerden doğabilir. Her kaynak farklı ispat, süre ve sonuç kuralları içerir.
Türkiye'de Borçlar Hukukunun Kapsamı
Türkiye genelinde borçlar hukuku; bireysel ve ticari ilişkilerde sık karşılaşılan konular şunlardır:
- Borç ilişkisinin kaynakları (sözleşme, haksız fiil, sebepsiz zenginleşme)
- İfa, temerrüt ve imkânsızlık
- Alacak devri, takas ve feragat
- Zamanaşımı ve hak düşürücü süreler
- Haksız fiil ve tazminat talepleri
- Borç ödemeden aciz ve alacak uyuşmazlıkları
Her uyuşmazlık farklı delil türü, süre ve yargı yolu içerebilir. Genel bilgi edinmek ile somut dosyada strateji belirlemek ayrı süreçlerdir.
Borç İlişkisinin Doğuşu ve İfası
Borç ilişkisi sözleşme ile kurulduğunda tarafların irade beyanları ve şekil şartları değerlendirilir. Haksız fiilden doğan borçlarda zarar, kusur ve nedensellik bağı ispat edilmelidir. Sebepsiz zenginleşmede haksız olarak elde edilen menfaatin iadesi talep edilir.
İfa ve temerrüt
İfa; borçlunun edimini sözleşmeye uygun biçimde yerine getirmesidir. Temerrüt; borçlunun ifayı geciktirmesi veya ifa etmemesidir. Temerrüt hâlinde alacaklı; ifayı talep etme, fesih veya tazminat gibi seçimlik haklara sahip olabilir. İhtar süresi ve bildirim usulü somut sözleşmede incelenir.
Sözleşmeler hukuku kapsamında özel sözleşme türleri ayrıca değerlendirilebilir. Tüketici hukuku sayfasından tüketici sözleşmelerine genel bakış edinilebilir.
Alacak, Takas ve Zamanaşımı
Alacak devri; alacaklının alacağını üçüncü kişiye devretmesidir. Borçluya bildirim ve geçerlilik şartları TBK'da düzenlenmiştir. Takas; karşılıklı borçların aynı tür ve vadede olması hâlinde birbirini ortadan kaldırmasıdır.
Zamanaşımı; alacaklının talep hakkının belirli süre sonra düşmesidir. Hak düşürücü süre ise hakkın kullanılmaması hâlinde sona ermesidir. Süre hesabı borç türüne ve olayın niteliğine göre değişir; sürenin kaçırılması hak kaybına yol açabilir.
İcra ve dava yolu
Alacak tahsili için icra hukuku kapsamında ilamsız veya ilamlı icra takibi başlatılabilir. Borçlu itiraz ederse itirazın kaldırılması veya dava yolu değerlendirilir. Dilekçe talebi oluşturarak alacak veya itiraz dilekçesi hazırlığı için destek talep edilebilir.
Haksız Fiil ve Tazminat
Haksız fiil; hukuka aykırı ve kusurlu davranışla başkasına zarar verilmesidir. Tazminat talebinde zarar miktarı, nedensellik bağı ve kusur unsurları birlikte incelenir. Maddi ve manevi tazminat talepleri somut olayda ayrı değerlendirilir.
Tazminat hukuku sayfasından genel bilgi edinilebilir. Trafik kazası, iş kazası veya malvarlığı zararı gibi farklı haksız fiil türleri özel düzenlemelere tabi olabilir.
Uyuşmazlık Çözümü ve Arabuluculuk
Borç uyuşmazlıklarında öncelikle ihtarname veya protesto gönderimi usul açısından önem taşır. Bazı uyuşmazlık türlerinde arabuluculuk dava şartı olarak öngörülmüştür. Arabuluculuk sonuç alınamazsa dava yoluna devam edilebilir.
İmkânsızlık, Borç Ödemeden Aciz ve Yapılandırma
Edimin ifası imkânsız hâle geldiğinde borç sona erebilir; kısmi imkânsızlıkta borç orantılı olarak düşer. Borç ödemeden aciz hâlinde borçlu, alacaklılardan muafiyet talep edebilir; şartlar TBK ve İİK hükümlerine göre değerlendirilir. İflas hukuku kapsamında konkordato ve yapılandırma süreçleri ayrıca incelenebilir.
Kefalet ve müteselsil sorumluluk
Kefil, asıl borçlunun borcuna bağlı olarak sorumluluk üstlenebilir. Müteselsil borçlulukta alacaklı her borçludan tamamını talep edebilir. Kefalet sözleşmesinin şekil şartları ve kefilin hakları somut sözleşmede incelenmelidir.
Dijital Hukuki Danışmanlık ve Platform
Eroğlu Hukuk; Türkiye genelindeki kullanıcıların borçlar hukuku süreçlerini dijital ortamda planlamasına yardımcı olmayı hedefler. Avukat profilleri üzerinden çalışma alanına göre filtreleme yapılabilir; online randevu ile uzaktan veya yüz yüze görüşme talep edilebilir.
Borçlar hukuku çalışma alanı sayfasından ek bilgi alınabilir. Sunulan hizmetler bilgilendirme ve süreç planlaması içindir; kesin hukuki sonuç taahhüdü içermez.
Sonuç ve Başvuru
Bu sayfa Türkiye genelinde genel bilgilendirme amaçlıdır; somut dosyanız için kişiselleştirilmiş değerlendirme yerine geçmez. Randevu al veya dilekçe talebi oluşturarak destek talep edebilirsiniz.
İlgili okuma: Sözleşmeler Hukuku, Tazminat Hukuku, İcra Hukuku, Tüketici Hukuku ve Hukuk Danışmanlığı bağlantılarından ulaşabilirsiniz.